Φόρτωση...

Αρθρα / Νεα / Blog.

Εφαρμοστέο Δίκαιο στις συμβάσεις ασφάλισης ζωής με στοιχεία αλλοδαπότητας

Ο Κανονισμός 593/2008 της 17ης Ιουνίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 17ης Ιουνίου 2008 «για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές» (Ρώμη Ι), ρυθμίζει το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές και εφαρμόζεται στις συμβάσεις που συνάπτονται μετά τις 17-12-2009 (άρθρο 28 του Κανονισμού). Η δε Σύμβαση της Ρώμης της 19ης-6-1980 «για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές», η οποία κυρώθηκε στην Ελλάδα με το ν. 1729/1988 και απετέλεσε από 1-4-1991 εσωτερικό δίκαιο της Ελλάδας, δεν εφαρμόζεται μετά την έναρξη ισχύος του εν λόγω Κανονισμού. Με το άρθρο 1 παρ. 2 (j) (του άνω Κανονισμού) ορίζεται ότι ο ανωτέρω Κανονισμός εφαρμόζεται στις επιχειρήσεις που προβλέπονται στο άρθρο 2 της οδηγίας 2002/83/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Νοεμβρίου 2002, σχετικά με την ασφάλιση ζωής. Με τη διάταξη του άρθρου 3 του Κανονισμού 593/2008 τίθεται ο γενικός κανόνας, ότι στις συμβατικές ενοχές εφαρμόζεται, κατ’ αρχήν, το δίκαιο που επέλεξαν ελεύθερα τα μέρη. Η επιλογή αυτή πρέπει να γίνεται ρητώς ή να συνάγεται σαφώς από τις διατάξεις της σύμβασης ή τα δεδομένα της υπόθεσης.  Με την επιλογή τους τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να επιλέγουν το εφαρμοστέο δίκαιο στο σύνολο ή σε μέρος μόνο της σύμβασης. Συνεπώς, μόνο σε περίπτωση που δεν υπάρχει επιλογή του εφαρμοστέου στη σύμβαση δικαίου, σύμφωνα με το άρθρο 3, το εφαρμοστέο δίκαιο καθορίζεται κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 4 του Κανονισμού. 

Η αυτονομία αυτή των συμβαλλομένων, όπως καθιερώνεται από τον Κανονισμό, υπόκειται σε περιορισμούς, οι οποίοι περιλαμβάνονται στις διατάξεις των άρθρων 3 παρ. 3, 9 παρ. 2 (κανόνες δημόσιας τάξης, του δικαίου με στενότερο σύνδεσμο προς τη σύμβαση και το δίκαιο του FORUM {δίκαιο δικάζοντος δικαστή}, 6 παρ. 2 και 8 παρ. 1 αυτού (ειδικοί κανόνες δημόσιας τάξης ή κανόνες αναγκαστικού δικαίου), από τις οποίες οι δύο πρώτες αφορούν γενικά τους κανόνες δημόσιας τάξης του δικαίου που παρουσιάζει το στενότερο σύνδεσμο προς τη σύμβαση, και του δικαίου του FORUM (δίκαιο δικάζοντος δικαστή), ενώ οι δύο τελευταίες αφορούν ειδικούς κανόνες δικαίου δημόσιας τάξης ή κανόνες αναγκαστικού δικαίου που σχετίζονται με τις συμβάσεις των καταναλωτών και τις συμβάσεις εργασίας. Ως προς τις συμβάσεις ασφαλίσεων ζωής, ειδικότερα, πρέπει να ερευνηθούν οι διατάξεις αναγκαστικού δικαίου που διέπουν τις τελευταίες (ήτοι τις ασφάλειες ζωής), κατ’ αναλογική ερμηνεία των διατάξεων στην απόφαση 3659/2017 ΜΠΡΠειρ, που αφορούσε ασφαλιστική σύμβαση ναυτικής εργασίας.

Σύμφωνα με το άρθρο 33 παρ. 1 του ΑσφΝ (Ν. 2496/1997) «Κάθε δικαιοπραξία που περιορίζει τα δικαιώματα του λήπτη της ασφάλισης, του ασφαλισμένου ή του δικαιούχου του ασφαλίσματος είναι άκυρη, εκτός αν ορίζεται κάτι άλλο ειδικά στον ΑσφΝ, η αν πρόκειται για ασφάλιση μεταφοράς πραγμάτων, πίστωσης ή εγγύησης, καθώς και θαλάσσια ή αεροπορική ασφάλιση ζημιών». Δηλαδή, όλες οι παραπάνω διατάξεις (άρθρο 3 παρ. 3, άρθρο 9 παρ. 2, άρθρο 6 παρ. 2 και άρθρο 8 παρ. 1 του Κανονισμού 593/2008)  περικλείουν κανόνες αναγκαστικού δικαίου που περιορίζουν, υπό προϋποθέσεις, την αρχή της αυτονομίας των συμβαλλομένων, όταν το δίκαιο που έχει επιλεγεί από τα συμβαλλόμενα μέρη έρχεται σε αντίθεση μαζί τους (3659/2017 ΜΠΡΠειρ).

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ:

Στην περίπτωση ασφαλιστικής σύμβασης, που αφορά ασφάλεια ζωής, το εφαρμοστέο Δίκαιο είναι, αυτό που συμφωνήθηκε από τα συμβαλλόμενα μέρη με ρητή συμπερίληψη όρου στην εξεταζόμενη σύμβαση.  Ωστόσο, τα δικαιώματα του λήπτη της ασφάλισης, δεν μπορούν να περιοριστούν, παρά μόνο να διευρυνθούν, και συνεπώς, τυχόν περιεχόμενη στην ασφαλιστική σύμβαση συμφωνία που περιορίζει τα δικαιώματα του αντισυμβαλλόμενου είναι άκυρη. Για το λόγο αυτό, κατά το άρθρο 3 παρ. 3 του Κανονισμού 583/2008,  η επιλογή των μερών δεν θίγει την εφαρμογή των διατάξεων του δικαίου της άλλης χώρας από τις οποίες δεν επιτρέπεται παρέκκλιση με συμφωνία, όταν, κατά το χρόνο της επιλογής, όλα τα άλλα σχετικά με την περίπτωση δεδομένα εντοπίζονται σε χώρα διαφορετική από εκείνη της οποίας το δίκαιο επελέγη. Κι επομένως (άρθρο 9 παρ.1 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ 593/2008) επιβάλλεται η εφαρμογή των υπερισχυουσών διατάξεων αναγκαστικού δικαίου σε κάθε περίπτωση που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής τους, ανεξάρτητα από το δίκαιο που κατά τα άλλα είναι εφαρμοστέο στη σύμβαση σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό. Σε κάθε περίπτωση, εφαρμοστέο είναι το δίκαιο που επιλέχθηκε από τα συμβαλλόμενα μέρη, ενώ στην περίπτωση που υπάρχει σύγκρουση Νόμων, το δικάζον Δικαστήριο θα είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει τις αναγκαστικού δικαίου διατάξεις του ΑσφΝ που έχει στενότερη σύνδεση με τον λήπτη της ασφάλισης.